Alarmsignaal depressie: overprikkeling

´Man man man..´ ´Jezus..´ ´Pfff..´ ..veel meer komt er niet uit mij als ik overprikkeld ben. Te moe om nog fatsoenlijk te communiceren, en als ik dan toch communiceer dan is het snauwend, chagrijnig of boos. Vandaag wil ik in gaan op overprikkeling: wat is het, wat gebeurt er dan, hoe kun je er op letten en wat heeft het te maken met depressie.

Ik kom op dit onderwerp omdat dit voor mij de afgelopen week erg actueel is. Iedere dag raak ik overspoeld door alles waardoor ik op mijn tenen loop om nog te kunnen functioneren. Overprikkeling dus: prikkels die teveel zijn. Er zijn verschillende prikkels; zintuiglijke, cognitieve en emotionele.  Bij de zintuiglijke prikkels gaat het om de dingen die je kunt zien, horen, ruiken, proeven en voelen. Cognitieve prikkels zijn prikkels die te maken hebben met je eigen gedachten, je informatieverwerking, hoeveelheid wat er je gezegd of gevraagd wordt of bij multitasken. Bij emotionele prikkels worden de emoties niet meer goed gereguleerd waardoor je overspoeld raakt.

Ook al doe je je best, overprikkeling valt niet altijd te voorkomen. Bij diverse groepen komt het vaker voor dan normaal, denk dan aan mensen met NAH, AD(H)D  of autisme. Als je zoveel last hebt van je gevoeligheid en de prikkels dat het je functioneren beperkt, als het erger is dan voorheen en je loopt vast op meerdere levensgebieden dan kan het zijn dat er sprake is van een burn-out of depressie.

Ik herken oveprikkeling inmiddels als een alarmsignaal. Als ik dagen achtereen sneller huil, nog vermoeider ben dan normaal, meer hoofdpijn heb dan normaal en snauwend, zwetend en boos thuis kom dan weet ik dat ik moet oppassen en mezelf in de gaten moet houden. Ik herken het ook aan dat mijn concentratie achteruit gaat. Ook al maak ik een boodschappenlijstje: groot kans dat ik niet met alles thuis kom. Ik neem het niet meer op en raak lichtelijk in paniek bij het besef daarvan. Ik vergeet op zo’n moment ook afspraken of activiteiten die ik normaliter nooit zou vergeten en nota bene gewoon in mijn agenda staan. Het hoofd is dan voller dan vol.

Bij overprikkeling geldt zoals met veel symptomen: er is een grijs gebied tussen wat normaal is en wat ‘ziek’. Het maakt veel uit in hoeverre iemand een symptoom als beperking ervaart. Als een klacht of symptoom je dagelijkse leven beperkt dan zie ik het niet meer als normaal: dan moet er actie ondernomen worden.

Als je te veel en te lang overprikkeld raakt, raakt je systeem overbelast. Als je systeem overbelast is ben je gevoeliger voor stress, en als je gevoeliger bent voor stress raak je ook sneller overprikkeld, en zo kom je in een vicieuze cirkel. Het is dan erg moeilijk om nog tot rust te komen. Een avondje vroeg naar bed of een weekend rustig aan doen helpt dan niet meer genoeg om bij te tanken.

Van overprikkeling kun je erg somber worden, en bij somberheid ben je (althans, ik), gevoeliger voor prikkels. Voor mij gaan deze twee samen. Zoals ik net al zei is overprikkeling voor mij een alarmsignaal. Het kan een voorteken zijn van een beginnende depressie. Als je vaker depressies hebt gehad ga je steeds beter signalen herkennen, iedereen heeft zo zijn of haar eigen signalen. Soms herken je die in een vroeg stadium en kun je nog je best doen om in te grijpen. Ik herken bij mezelf momenteel meerdere signalen en hoop door extra goed op mijn grenzen te letten, een paar stappen terug te doen en extra goed voor mezelf te zorgen dat ik er op tijd bij ben. Somberheid is bij mij nooit weg, maar echte depressie is al een paar maanden geleden en dat verleng ik graag nog met een lange tijd.

Terug naar overprikkeling. Het belangrijkste is als je merkt dat je overprikkeld bent of raakt, is dat de reden van overprikkeling moet worden weggenomen. Het is dus zaak dat je de oorzaak achterhaalt, zodat je weet in welke situaties je rustiger aan moet doen.  Daarnaast is het handig om lichamelijke situaties te (her)kennen, zodat je tijdig kunt handelen zodra je voelt dat het mis dreigt te gaan. Makkelijker gezegd dan gedaan, als ik naar mezelf kijk weet ik inmiddels de oorzaken, maar dat tijdig handelen is nog een dingetje. (heeft weer met acceptatie te maken).

Een paar dingen die kunnen helpen tegen overprikkeling:

  • Ten eerste: uit de situatie gaan en een rustige, veilige plek opzoeken
  • Ontspanningsoefeningen, ademhalingsoefeningen
  • Warme douche of bad nemen
  • Kopje warme melk of thee drinken
  • Je aandacht richten op een positieve activiteit (zo kwam bij mij dit blog)
  • Afleiding zoeken
  • Rustgevende muziek
  • Wierook
  • Wandeling door het bos / over de hei / het strand: natuur in
  • Time out, even een uurtje in bed gaan liggen
  • Tot slot: letten op eigen grenzen!

Aan anderen is het best lastig uit te leggen wat voor jou overprikkeling is en hoe dat voelt. En vooral: waar je dan behoefte aan hebt. Ik heb zelf meestal behoefte om eventjes uit te razen, mopperend mijn verhaal te doen en daarna even een moment voor mezelf te hebben. Ik ben grote vrienden met de douche en de waterkoker voor kopjes thee. Als je voor jezelf je behoeftes duidelijk hebt kun je dit ook beter communiceren met je omgeving en krijg je beter wat je nodig hebt!

Advertenties

3 gedachtes over “Alarmsignaal depressie: overprikkeling

  1. xelizenn zegt:

    Herkenbaar onderwerp! Zelf heb ik een theeverzameling waar je “u” tegen zegt en de boiler kan mijn douche-momenten soms ook nog maar net aan 😛 Maar gelukkig merk ik steeds vaker op tijd dat ik in overprikkeldheidsgevaar ben: tintelende vingers, opkomende hoofdpijn, een “onbestemd” gevoel, me niet kunnen concentreren inderdaad.. Wat bij mij ook enorm helpt is wierook! geuren hebben een sterke invloed op je mood en kunnen je écht kalmeren.. En de natuur opzoeken als dat nog lukt is ook een aanrader 😉 Ik zie overprikkeling dus niet alleen als een alarmsignaal, er zijn ook tekenen die overprikkeling juist weer aankondigen.. Letten op je grenzen is dus het beste advies 🙂 Mooi stuk!

    Groetjes, x

    • San zegt:

      Haha ja, je hebt gelijk! Er zijn inderdaad wel tekenen die de overprikkeling aankondigen, maar die negeer ik nog (te) vaak bewust al dan niet onbewust. Nóg beter op letten dus 🙂 (heeft bij mij vaak met acceptatie te maken, ik voel me al zo’n ‘oma’ die minder aan kan dan anderen, eerder naar bed moet, vaker moet rusten, etc.. ik denk dat ik daarom nog te vaak over grenzen heen ga omdat ik geen ‘opperoma’ wil zijn). Ik ga je tips toevoegen aan het rijtje, thanks!

  2. Jans zegt:

    Zoals altijd, goed geschreven.
    Vind het knap van jou, om de dingen zo duidelijk te verwoorden.
    Het blijft een moeilijke materie en moet het soms meerdere keren lezen om het beter in mij op te nemen.
    Veel liefs van je altijd trotse Omaatje.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s