Niet praten maar doen: stoelentechniek

Dat therapie niet alleen praten is, heb ik wel eens eerder verteld volgens mij. Tijdens de schematherapie-sessies worden er ook oefeningen gedaan, zowel individueel als in de groep. Nou is dat best een beetje eng en ongemakkelijk. In de groep omdat iedereen kijkt of een rol vervult in jouw casus, en individueel omdat alle aandacht gericht staat op jou en je oefening. Toch is er wel wat voor te zeggen om die oefeningen te doen. Het zorgt ervoor dat je beter bij je gevoel komt dan wanneer je er alleen over zou praten. Belangrijker nog: zo kun je het gevoel (hopelijk) wat veranderen. Ik wil jullie graag meenemen naar een oefening die ik onlangs deed; de stoelentechniek.

De stoelentechniek deed ik in de groep. Vijf stoelen in een kring in het midden en de groep er omheen. Ik nam plaats in de cirkel van vijf stoelen. Iedere stoel was een modus. (een modus is een gemoedstoestand waar je in kunt ‘schieten’ – kenmerkend aan borderline is dat je continu van de ene in de andere modus schiet).

De modi van mijn vijf stoelen waren als volgt: de paranoide overcontroleerder, het kwetsbare kind, de straffende ouder, de goede ouder en de gezonde volwassene.

Het kwetsbare kind spreekt voor zich; je voelt je klein, alleen, bang, verdrietig, etc. De straffende ouder vind dat allemaal onzin en gaat daar tegenin. ‘Stel je niet zo aan’ zegt deze bijvoorbeeld. De paranoide overcontroleerder wil voortdurend de controle hebben en doet er alles aan om jezelf te beschermen tegen vermeende of daadwerkelijke dreiging. De gezonde volwassene relativeert de boel en de goede ouder geeft helpende, lieve boodschappen aan het kwetsbare kind.

Kern van de oefening: je neemt een situatie die je lastig vond. Ik koos voor een sitautie in de tram, waar ik ontzettend angstig was. Ik nam eerst plaats op de stoel van het kwetsbare kind. Hoe voelde ik me? Al gauw kwam de paranoide overcontroleerder er over heen, dus ging ik daar zitten. Die ging los. Ik begon er zelf ook harder en sneller door te praten, omdat ik weer voélde hoe die paranoide overcontroleerder voelt in zo’n moment. Daarna ging ik zitten op de stoel van de straffende ouder. Het sloeg immers nergens op toch, dat ik me zo angstig voelde? Ik werd flink afgezeken door die straffende ouder. Terug naar kwetsbaar kind; hoe voelde die zich nu in de situatie? Niet bepaald beter. De gezonde volwassene en goede ouder moeten ingezet worden, maar dat is moeilijk. De boel verstandelijk relativeren lukt nog wel, maar er gevoelsmatig ook bij komen niet. Goede ouder boodschappen die helpend zijn formuleren naar jezelf; al helemaal een onmogelijke opgave. En dáár zit het hem in. Hoe stel je jezelf gerust in een situatie waarin je niet op je gemak bent, hoe krijg je de boel weer op een rijtje en hoe kun je handelen vanuit de gezonde volwassene en niet vanuit een emotionele modus?

Door hardop te vertellen wat er in je omgaat terwijl je plaats neemt op de verschillende stoelen, maakt dat je je erg kwetsbaar opstelt. De therapeut stelt wat vragen maar verder is iedereen stil, behalve jij. De groep kwam van pas toen er goede ouder boodschappen moesten komen. Ik liep daar zelf op vast. Wat zeg je tegen je eigen angstige, kwetsbare kind die doodsbang in het OV zit waardoor de angst afneemt?

Wat ik in het begin van deze blog al zei; therapie is meer dan alleen praten. Door een oefening als deze herbeleef je het moment weer. Je krijgt in de gaten welke modi er spelen, en waar je dus op in moet haken. Het gaat veel dieper dan alleen “ik ben bang” en “ik voel me rot” – wat er intern gebeurt ontdek je met zo’n oefening.

Zo’n oefening zorgt voor meer bewustzijn. Tijdens het oefenen, maar ook zeker daarna. Ik stel mezelf sindsdien meer vragen en probeer te ontdekken welke modus het is die mij dwarszit. En hoe ik dat vervolgens kan ‘verhelpen’ door de goede ouder in te zetten.

Hoe denk jij over zo’n vorm van therapie?

Advertenties

4 gedachtes over “Niet praten maar doen: stoelentechniek

  1. Karin zegt:

    Ik zelf, lees dit, zonder ooit zo een therapie te hebben gehad. (Diagnose net gekregen en veel verdriet komt los) en alleen nog persoonlijke begeleiding tot nu toe. Door burn-out achteraf despressie. Je kan het heel beeldend vertellen. Maar die ouder rol lijkt me een lastige..ik praat mijn levenlang al tegen mezelf, met goede stimulerende woorden zoals ik ook tegen mijn kinderen deed. Van mijn moeder heb ik dit nooit gekregen, dus daar zit wel een frustratie, alleen op de wereld gevoel gehad als kind, die haar moeder opvrolijkte..en dat doe ik nog voor andere, niet voor mezelf. Vandaag zit ik in een down dag. Stekkers niet goed aangesloten in mijn hoofd, misschien dat ik in andere modus anders reageer op je vraag 😉
    Dankje voor je blog en openheid. Interessante therapie.

  2. Marcel zegt:

    k heb al een tijd therapie gehad en snap nu wel hoe die verschillende “stoelen” werken. Dat te weten en te snappen helpt maar ik denk zelf dat het vooral gaat om “wat doe ik”. De theorie weet ik maar wat doe ik in de praktijk? Ik heb veel gehad aan ACT. De bekende bus: jij bent de chauffeur van de bus en de passagiers roepen steeds naar jou dat je linksaf dan wel rechtsaf of rechtdoor moet. Maar jij bent de chauffeur en jij bepaalt waar de bus heen gaat. de gedachte hier achter is dan dat die verschillende “stoelen” allemaal reageren op de situatie maar dat jij kunt zeggen: ” ik blijf gewoon zitten en raak niet in paniek want er is niets aan de hand. De gedachte die ik heb zijn van vroeger”. Maar wat bij de een helpt kan voor de ander weer niet helpend zijn.
    Sterkte, @Marcellux

  3. Marion zegt:

    Ik verkramp al bij het lezen van deze oefening en toch heb ik over anderhalve week een intake, want dit is wat ik denk dat mij verder gaat helpen. Ik heb dysthyme stoornis, angststoornis en verder weet ik niet wat ik heb. Ik heb net de vragenlijst ingevuld en omdat ze daar afkortingen bij hebben staan kom ik er nu eigenlijk zelf achter dat ik wellicht borderline heb. Gek dat dat nog nooit ergens aan de orde is gekomen…. Toch is dat het enige onderdeel waar ik vol 100% scoor. Maar goed, laat ik hier niet mijn eigen diagnose gaan stellen.

    Ontzettend veel herkenning in de soorten stoelen die er zijn. Ik kan me ook inleven in jou wanneer je dit beschrijft. Lijkt me vreselijk eng zo’n oefening, maar dit zijn wel de oefeningen die je verder helpen denk ik. Hoop ik. Ik ga eens rustig verder lezen op jouw blog de komende dagen. Ik denk dat ik hier wellicht heel wat herkenning zal vinden.

  4. IM zegt:

    Oei. Dat klinkt heel heftig! Het lijkt me wel te helpen omdat je je bewuster wordt van je gedachten en dat is toch wel een ‘dingetje’. Ik begin zelf binnenkort met MBT, misschien ken je het wel. Dat soort oefeningen zal ik ook moeten doen, denk ik.

    Wel fijn om te lezen hoe zoiets een beetje in zijn werk gaat. Maakt me iets minder zenuwachtig 🙂

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s